Sıkca Sorulan Sorular

Balın halk tabiri ile şekerlenmesi yani granül haline gelmesi (balın krsitalleşmesi) nedir?

Matlaşan ya da donan bal sahte midir?

Öncelikle şunu belirtmeliyiz ki kristalize olarak, yani granül hale gelerek donan bal (halk tabiri ile şekerleyen bal) sahte bal değildir; bilakis matlaşma ya da donma hali balın arı tarafından yapıldığını gösterir. Ham bal, yani ısıl işlem görmemiş balın (kavanozlara doldurulmadan  önce,dolum kazanında ısıtılmamış balın) kristalleşmesi (halk tabiri ile şekerlenmesi)donmuş bal veya granülleşmesi balın doğal yapısı gereğidir.Halkımız market raflarında kristalize olarak kremsi kıvama gelen (matlaşan) balı almadığı için maalesef üreticiler dolum kazanlarını ısıtarak balın granül hale gelmesine neden olan enzimleri etkisiz hale getirmektedirler. Böylece bal hep sıvı halde kalabilmektedir. Ama bu işlem baldaki yararlı enzimlerin kaybolmasına neden olmaktadır. Amerika’da ve Avrupa’da bal tüketim bilincinin gelişmiş olması nedeniyle, orada halk granülleşerek kremsi kıvama gelmiş olan balı tercih etmektedir. Doğal her bal belirli bir zaman sonra granülleşir. Halk tabiri ile donar. Arının çiçek özünü getirdiği nebatatın cinsine ve baldaki enzim oranına göre değişmekle birlikte, balın bulunduğu ortam ısısının genellikle 15 ila  17 C derecenin altına düşmesi ile granül hale gelen bal donar. Granülleşerek donan bal, zarar vermeden kolaylıkla tekrar akışkan kıvama getirilebilir. Bunun için kavanozun tamamının sığacağı bir kapta veya  tencerede suyu kaynatın, ısıyı kapatın. Sonra kaynamış suyun içine donmuş bal kavanozunu koyun. Su soğuyuncaya kadar bekleyin. Böylece bal tekrar akışkan kıvamına gelir.

Balı granül halinde de tüketebilirsiniz(yani donmuş şekilde yenilebilir). Hatta akışkan hale getirmek için uygulanılan ısıl işlem esnasında, yararlı enzimlerin ölmemesi için kristalleşerek kremsi kıvama gelmiş balı bu şekilde yemeniz daha faydalıdır.

Balın granüle olmasını (kristalize olmasını) istemiyorsanız şu yöntemi uygulayabilirsiniz. Kısa zamanda tüketemeyeceğiniz kadar çok bal varsa balı büyük bir kavanoza koyun. Bu kavanozu derin dondurucuya koyun. Granüle olmadan (kristalize olmadan) aniden donan balı bir gün önce buzluktan çıkarıp yiyeceğiniz miktar kadarını keserek yukarıda tarif edilen şekilde akışkan kıvama getirip tüketebilirsiniz. Derin dondurucudaki ortam ısısı moleküllerin glükoze olup şekil değiştirerek kristalleşmesi için çok düşüktür. Bu nedenle bal kristalize olmadan donar. Kahvaltı tabağınızdaki balınız azaldıkça buzluktan balı alıp keserek takviye edebilirsiniz.

Not: Ama sakın az bile kalmış olsa kahvaltı tabağındaki granüle olarak kristalize olmaya başlamış balın üzerine ilave etmeyin. Çünkü tabakta kalmış ve granülleşmeye başlamış bal tohum vazifesi görerek yeni eklenen balın da hemen granüle olarak kristalleşmesine neden olur.


Sahte bal ile gerçek balı birbirinden nasıl ayırt edebiliriz?

Ülkemizin insanını maalesef  bu konuda aldatan sahtekarlar arıya temas etmemiş sıvıları “bal” adı altında üretmekten tutun, kolonileri farklı gıdalarla besleyerek besin değeri ve kalitesi düşük balları piyasaya sürmekten çekinmiyorlar. Buna bir de bal konusunda eksik ya da yanlış bilgi eklenince insanlarımız aldatılmaktadır.

Bir kere yanlış bilinen çok temel bir şey var. O da halk tabiriyle şekerlenen balın (yani kristalize olarak matlaşan balın) sahte olduğu algısı. Tam tersine şekerlenen (Kristalize olarak donan bal) iyi baldır. Gerçek bal şekerlenir (donar). Çünkü içinde 15’e yakın doğal şeker içerir. Bu durum artık tüketicide de böyle yanlış bilindiği için bazı bal üreticileri doğal bala kimyasal madde katarlar, şekerlenmemesi için. Aslında bu çok yanlış bir şeydir. Çünkü katkı maddesi katılan o bal, artık doğal bal değildir. Tüketicilerin bu konuda yanıldığını ve aldatıldığını söylememiz lazım. 6 (3)

Bal kristalize olunca balda şeker katkısı var zannedilir. Aksine doğal bal şekerlenir, yani kristalize olur. Zeytin yağının donması gibi donarsa bal, hakiki baldır. Bazı çiçek balları tamamen donar.

Soğuk havada bal donmuyorsa endişelenmek gerekir, çünkü muhtemelen o bal sahtedir. Ancak kestane balı ve çam balı kolay donmaz, ancak çok soğukta donar.

Gerçek bal kaşıkla alındığı zaman kesintisiz gelir. Akarken de kesintisiz, ip gibi akar. Kesik kesik akan bal ise büyük ihtimalle sahtedir veya şeker takviyelidir.

Ayrıca gerçek balın çok ucuz olması mümkün değildir. Tüketiciler iyi balın aşırı ucuz fiyata alınamayacağını, yoğun emek ve uğraşı isteyen balın ucuza mal edilemeyeceğini bilmeleri gerekir. Kaliteli bal üreten meslektaşlarımızı tenzih ederim, fakat, reklamlarda görüyoruz, neredeyse kavanoz fiyatına bal satanlar var. Bu mümkün değil! Bu fiyatlara bal satılamaz.

Her şeyden önemlisi tüketiciler tanıdığı, bildiği üreticiden bal almalı. Araştırmalı ve bal hakkında bilgili olmalı. Günümüzde içinde bal olmayan, tamamen suni bal bile üretilebiliyor. Şeker şerbeti, esans vb. karışımlarla hazırlanmış yapay bal yapılıyor. Ucuz diye aldığınız bal, bal olmayabilir. Tekrar hatırlatmakta fayda var; balı, mutlaka bildiğiniz üreticilerden alınız. Bu konuda Karaman Arı Yetiştiricileri Birliği olarak üyelerimiz sıkı denetim altındadırlar. Birlik üyelerimize ve Larendebal’a güvenebilirler. Birliğimizde arıcılarımıza eğitimler vermekteyiz. Birlik başkanı ve Tarım Bakanlığı Arıcılık Enstitüsü emekli müdürü olarak eğitimleri bizzat kendimiz vermekteyiz. Dileyen tüketicilerimizi başvurmaları halinde kolonilerimizin bulunduğu yere götürmekte ve tanıtım ve bilgilendirme yapmaktayız.


Bal bozulur mu?

Bal bozulmayan tek gıda maddesidir. Bal kapalı bir kapta kaldığı müddetçe süre olmaksızın bozulmadan kalabilir. En iyi depolama derecesi oda sıcaklığıdır.Soğuk ortamda bal daha çabuk granül hale dönüşür (halk dili ile şekerlenir) Donan (granül haline gelen) balın besin değeri düşmez. Donan bal kesilerek veya kaşıkla bu şekilde tüketilebilir.


Balın muhteviyatında (içeriğinde) neler bulunur?

%100 işlenmemiş, ham bal; Bal arıları tarafından doğadaki çiçek nektarlarından toplanıp arının sindirim sisteminden geçirerek bala dönüştürmesi ve peteğin içine depolaması ile elde edilir. İnsanoğlu tarafından hiçbir katkı maddesi eklenmemiştir.


Larende doğal kır çiçeği balının özelliği nedir?

Arı kolonilerimiz kış mevsimini Mut ile Silifke arasında Silifke’ye 40 km. mesafede bulunan Değirmendere’de ilaçlama yapılmayan limon ve erik ağaçları ile dağ çiçeklerinin bulunduğu vadide geçirirler. Kendi hayatlarını devam ettirecek balı alırlar. İlkbaharla birlikte koloni Mayıs ayında Karapınar yöresinde koruma altında bulunan ve TİGEM’e bağlı Karapınar kapalı havzasına getirilir. İlaçlama yapılmayan bu havzada koloni; akasya, kekik, keven, kocabaş ..vb gibi kır bahar yağmurları ile açan kır çiçeklerinin içine yerleşir. Larende balda bazı sezon kekik yoğun aroma, bazı sezon akasya yoğun aroma olur. Bunun nedeni arıların bal aldığı Mayıs-Haziran ayında bölgedeki floranın hava koşulları ile birlikte değişkenlik arzeden çiçek açma dönemleridir. Akasya’lar geç açtığı zaman kekik ve geven yoğun bir aroma olur. Akasya’lar erken açarsa bu balda akasya zengin bir aroma olur.

Balımız peteklerden krom kaplama ünitelerde süzdürülerek ve dinlendirme kazanında dinlendirilerek, ısıl işlem uygulanmadan ve hiçbir katkı yapılmadan klasik bal peteği görünümündeki kavanozlara doldurulur. Her bir kavanoz net 500 gr.’dır.

Bal sağımı yapılan koloni Karapınar havzasından Haziran sonunda Karaman’da Karadağ’a taşınarak koloninin kışın kendileri için bal toplayacağı yüksek yaylalara yerleştirilir. Koloni burada Temmuz ve Ağustos ayları boyunca kendisine yetecek balı vahşi kır çiçeklerinden toplar. Eylül ayında ise koloni kışlatmak üzere tekrar Değirmendere’ye taşınır.


Larende doğal kırçiçeği balını diğer ballardan ayıran özellikler nelerdir?

Larendebal’da üç farklı bölgenin doğal yaşamındaki kır çiçeklerinden gelen eşsiz aroması “larende bal”ı benzersiz yapar. Organik6 (2) şartlara uygun çevrede ve kovanlarda arıcılığı profesyonel olarak yapıyoruz. Balımızı petek olarak satmakla birlikte genellikle süzme tercih edildiği için dolum esnasında balımıza ısıl işlem uygulamıyoruz. Yani balımız petekteki hali ile süzülüp kavanoza aktarılmaktadır. Bu nedenle balımız ortam ısısı 15 C’nin altına düşmesi ile veya bir süre sonra matlaşabilir. Tüketicilerimizin bunu bilerek bizi tercih etmelerini istiyoruz. Çünkü biz balın en doğal hali ile tüketilmesi gerektiğine, arının doğadan topladığı ve kendi vücudundan geçirerek şifa kaynağı haline gelen balın enzimlerinden faydalanmak gerektiğine inanıyoruz.

Bizi farklı kılan ve belki de en önemlisi şey  işimizi severek yapıyoruz.  Larende Balıın yiyenlere sağlık ve şifa kaynağı olmasını dileriz.


Larende doğal kırçiçeği balı %100 Türkiye balı mıdır? Hangi yörenin balıdır?

Evet Larende kırçiçeği balı adını aldığı Larende (Karaman’ın eski adı) bölgesi civarının balıdır. Balımız Konya’nın  Karapınar ilçesi TİGEM koruma sahasında ilaçlama ve sunni yetiştirme yapılmayan doğal kır çiçeklerinden, Karaman ve Mersin’in doğal yaylalarından ve ovalarından %100 yabani kır çiçeklerinden elde edilmektedir. KARBİR (Karaman Arıcılar Birliği) güvencesindedir.


Larende doğal kırçiçeği balı %100 doğal mıdır?

Evet, Larende bal hiçbir şekilde katkı veya insanoğlu tarafından üretilmiş bir bir katkı maddesi içermez.


Larende doğal kırçiçeği balı %100 saf bal mıdır?

Evet, Larende balları her zaman %100 saf (ham ve işlenmemiş şekilde) arının peteğinden alındığı şekilde doğaldır.


Larende kırçiçeği balı organik bal üretiyor mu?

Larende bal organik koşullara uygun doğada, organik koşullara uygun kovanlarda üretim yapmaktadır.


Balı bir yaş altındaki bebeklere neden yedirmemeliyiz?

UYARI : 1 yaşın altındaki bebeklere bal yedirmeyiniz.

Bebeklerin gıda zehirlenmesi nadir görülmekle beraber sinir sistemlerine çok ciddi rahatsızlıklar verir. Bal ve diğer işlenmemiş6 (4) tarımsal ürünlerde genellikle gıda zehirlenmesine yol açan “clostridium” kökenli bakteri sporları bulunmaktadır. Bu bakteriyel sporlar doğada yaygın bir şekilde bulunmaktadır. Ayrıca bunlar yaygın olarak toprakta, tozda, havada ya da işlenmemiş gıdalarda bulunur. Zehirlenmeye yol açan clostridium oksijensiz ortam bakteri sporu aynı zamanda mısır şurubunda, balda, taze ve işlenmiş etler, meyveler ve sebzelerde de bulunmaktadır.  Bilim adamları sebebini bilmemelerine karşın bu bakteriden kaynaklanan rahatsızlığın 11 aydan daha büyük bebeklerde görüldüğü hiç rapor edilmedi. Bu bakteriden kaynaklanan rahatsızlığın bakterinin 1976’dan keşfedilmesinden bu yana ABD’de (Nüfus 300 milyon) görülme sıklığı 100.000’de 0.02 diğer bir deyişle ABD genelinde yılda 70 ila 100 vakıa olarak belirlenmiştir. Türkiye’de böyle bir istatistiki veri bulunmamaktadır. Bebeklerde görülen gıda zehirlenmelerinin çoğu baldan kaynaklanmamaktadır.

Prematüre doğmuş veya 1 yaş altındaki bebekler bağışıklık sistemleri henüz tam olarak gelişmediğinden bakteri sporlarını yok etmek için gerekli asit üretilemediği için yüksek risk taşımaktadırlar. Bu nedenle bal yedirilmemesi tavsiye olunur.


Şeker içeren unlu mamül tariflerinde şekerin yerine bal kullanabilir miyim? Ölçüsü nasıl olmalıdır?

En basit yöntem olarak 1 kap şeker yerine 1 kap bal koyabilirsiniz. Kural olarak da şunu bilmeniz gerekir ki kullanılacak her kap bal için kullanacağınız sıvı (su) miktarını ¼ oranında azaltmalısınız. Hamurlu ürünlerde kullanılan her kap bala karşılık yarım tatlı kaşığı pişirme sodası kullanın ve tarif için önerilen pişirme derecesinden 25 derece daha düşük ısıda pişiriniz. Sıvı (su) gerekmeyen yumurtalı kurabiye tariflerinde ise kullanacağınız her kap bal için 2 kaşık ya da istenilen uygun kıvama denk gelecek miktarda un ilave ediniz. Pişirmeden ve şekil vermeden önce dondurmalısınız. Yardımcı ipucu: Balın ölçüsünü kolaylıkla ayarlamak için yağ veya diğer sıvılar için kullandığınız kabı kullanabilirsiniz. Balın kaba yapışmaması için kabın içine balı koymadan yapışmayı önleyici bitkisel sprey kullanabilirsiniz.


Bal yağ ya da kolestrol içerir mi?

Hayır! Bal aslında karbonhidratlardan oluşur.


Balın kalori değeri nedir?

Bir yemek kaşığı bal 60 kalori içerir.


Bal sodyum içerir mi?

Bir yemek kaşığı bal 2 miligramdan daha az sodyum içerir. Gıda Tarım yönetmeliği bu oranı sodyum yok olarak kabul etmektedir.


Bal pastörize edilir mi?

Hayır. Balın yapısında yok denecek kadar düşük miktarda bakteri bulunmasından dolayı pastörize edilmez. Bal iyi bir antioksidanttır. Bünyesinde mikrop veya bakteri üremez.


Bal durdukça değişir mi?

Bal bekledikçe rengi koyulaşır ve tadı bir miktar keskinleşir. Ortam ısısına göre düşük ısılarda kremsi hale gelir ve matlaşır. Ama bozulmaz.


Balın tadını etkileyen faktörler nelerdir?

Bal doğal bir ürün olduğu için tadını belirleyen faktörler; arıların doğadaki bitki özlerinden (çiçeklerden) topladığı nektar, coğrafi bölge ve hava koşullarıdır.


Türkiye’de bal hasatını etkileyen faktörler nelerdir?

Türkiye arı popülasyonunun genel sağlığı, hava koşullarına, tarımsal uygulamalara ve bal endüstrisinin ekonomik durumuna bağlı olup bunlar arı kolonilerinin sayısını ve verimliliğini etkileyen faktörlerdir. Arılar da insanlar gibi hastalıklara, parazitlere, bazen salgın hastalıklara karşı hassastırlar. Mevsimsel yağışlar, kır çiçeklerinin açma zamanı, beklenmedik hava koşulları arıların bal verimliliğini direkt etkileyen faktörlerdir.


Bal gluten içeren bir gıda mıdır?

Bal doğal olarak glutensiz bir gıdadır. Bal; buğday, arpa, çavdar, yulaf veya bunlarla ilintili bir şey içermez. Larendebal tesislerinde gluten içeren ürünler bulunmaz, kullanılmaz.


Yüzeyindeki beyazlık balın köpüğü müdür?

Dolum süreci esnasında petekten süzerken, filtreleme ve pompalayarak kavanoza doldururken, hava kaçınılmaz olarak bal ile karışır. Balın yapışkan yapısı gereği havayı içine hapsetme eğilimi vardır. Dolumdan sonra bu hava yavaş yavaş yüzeye çıkarak beyaz halkalar şeklinde köpük oluşturur. Kap ne kadar büyükse köpük de o kadar çok olur. Köpük hava kabarcıklarının patlamasıyla yavaş yavaş kaybolur.


Diabetik diyet yapanlar için bal güvenli midir?

Sağlık durumunuzla ilgili Larendebal’ın yorum yapması doğru olmayacaktır. Balı yemekle ilgili tıbbi doktor veya beslenme uzmanınıza sormanızı öneriyoruz. Bilginiz için; Bal pek çok şekerin, fruktoz(%38), glikoz(%32), sukroz(%2), maltoz(%7) ve diğer şekerler ile asitler ve tat veren çeşniler yani aromaların(%4) karışımından meydana gelen karmaşık bir solüsyon (çözeltidir) Bu karbonhidratlar diyetinizde hesaba katılmalıdır.


Balı neden mikrodalga fırına koymamalıyım?

Bal PET (Polietilen) yani petrol kökenli bir kabın içerisinde ise bu tür kapların özelliği gereği kaynama derecelerinde bu kaplar eğilip bükülür. Ayrıca bazı etiketler folyo ve kağıt malzemelerden yapılmıştır. Folyo gibi malzemeler mikrodalgada aşırı ısınarak yangın çıkarma riskine sebep olurlar.

Ayrıca bal, kalın ve yapışkan bir yapıda olduğundan mikrodalga fırında ısınmaz. Sıcak dalganın geldiği noktalar aniden kaynayabilir. Ani ısı uygulaması balın tadının ve renginin değişmesine, yararlı enzimlerin ölmesine neden olur.


Balı hangi koşullarda saklamalıyım?

Balın en iyi saklanma şekli; kapalı bir saklama kabında (ışık geçirmeyen bir dolapta) muhafaza edilmelidir. Balı buzdolabında saklamak aslında çok iyi muhafaza sağlamasına karşın balın granül haline gelmesine (kristalleşmesine) sonuçta donmasına (matlaşmasına) neden olur. Diğer yandan balı granülleşmeden (kristalleşmeden) derin dondurucuda veya buzlukta dondurarak saklayabilirsiniz fakat çözülmesi ve tüketimi güçleşir. Oda ısısından yüksek ısılarda muhafaza etmek ise balın  renginin koyulaşmasına ve tadının keskinleşmesine sebep olur.


Bal trans yağ asitleri içerir mi?

Hayır. Bal doğal yapısı gereği trans yağ asitleri içermez.


Balın raf ömrü ne kadardır?

Bal bozulmaz. Bununla beraber tadının keskinleşmeden 1 yıl içinde tüketilmesi önerilir.


Bal herhangi bir alerjik madde içerir mi?

Bal doğal yapısı gereği alerjik maddeler içermez. Larendebal tesislerinde alerji yapıcı maddeler kullanılmaz, bulundurulmaz.


Bal sağlığa yararlı antioksidanlar içerir mi?

Bazı antioksidanlar; pinocembrin, pinobanksin, chrysin, galagin, ascorbic asit, catalase, ve selenium balın muhteviyatında bulunmuştur. Yüksek miktarda su içeren koyu balların antioksidan potansiyelleri daha fazladır.


Arı soktuğunda alınması gereken tedbirler nelerdir?

Arı sokup iğnesini bıraktıktan sonra, kesinlikle zehir kesesinden tutarak çıkarmaya çalışmamalıdır. Çünkü bu hareket kesenin içindeki zehirin vücudumuza zerk edilmesine ve acımızın artmasına neden olur. En iyisi bir bıçağın yüzüyle ya da tırnağımızla sıyırarak çıkarmaktır.
Belli bir sayıya kadar arı sokması alerjisi olanların dışında tehlikeli değildir. Tehlike sınırı kişinin bünyesine göre değişir.

Arı alerjisi olanlarda vücudun genelinde kızarma, kaşıntı ve yumuşak dokularda şişme görülür. Bu sırada solunum güçlüğü, karın ağrısı, kusma, çarpıntı ve baygınlık görülebilir. Boğaz kaslarının kasılması ve yutak bölgesinin şişmesi ile nefes gittikçe zorlaşır ve hasta boğulabilir. Bu olaya “anafilaksi” veya “anafilaktik şok” adı verilir.5.resim
Arı sokmasına karşı en etkili tedavi amonyaktır. Amonyak hem arının soktuğu yere sürülebilir hem de bir bardak suya 5-10 damla damlatılarak içilebilir.
Şişmeye karşı antihistaminik veya steroid bir krem sürülmelidir. Ağızdan alınacak antihistaminik herhangi bir tablet oldukça yararlı olacaktır. Ancak şiddetli reaksiyonlar için geciktirilmeden tıbbi müdahalelere başvurulmalıdır.

Arı soktuktan sonra yarayı ovuşturmak ya da emmek kesinlikle doğru değildir. Arı tarafından sokulan kişi eğer terli ise zaten ter zehirin etkisini alacaktır.
Sokulan yere buz koymak, soğuk su ile yıkamak, yoğurt sürmek acının azaltılması için faydalıdır. Ayran da içilebilir.

Arının meyve yerken ağıza kaçarak boğazdan sokması hayati tehlike yaratabilir. Böyle bir durumda doktora giderken sirke ile sık sık gargara yapmak gerekir.